TeKoS 198: Duitsland, quo vadis?
- Luc Pauwels
- 01/07/2025
Duitsland, waar ligt dat precies?
De Duitsers zijn onze oosterburen, waarmee we onze Germaanse afstamming gemeen hebben. Maar het zijn ook de buren die in vorige eeuw tweemaal onze gewesten binnenvielen, simpelweg. En
ze tweemaal vijf jaar bezet hielden.
Dat moeten we natuurlijk in historisch perspectief plaatsen. Die 2 x 5 jaar zijn een heel stuk minder dan de Franse bezetting die van 1794 tot 1815 duurde, een generatie lang, 21 jaar. En de Duitsers hebben nooit geprobeerd het Nederlands uit te roeien en ons allemaal hun taal te doen spreken. Verder heeft Duitsland ons nooit geannexeerd, zoals Frankrijk wel deed. Gedurende zo maar eventjes twintig jaren.
Onze talen dan. In de taalwetenschap wordt het begrip continentaal West-Germaans gebruikt voor de nauw verwante talen Nederlands, Nedersaksisch en Duits. Iets verder van ons liggen de Noordzee-Germaanse talen waaronder ook het Fries en het Engels vallen.
Voor de Tweede Wereldoorlog was Duits in Nederland de tweede taal en een verplicht leervak op school. “Toestanden” die in 1945 onmiddellijk werden afgeschaft. Intussen is Duits op de middelbare school in Nederland terug een verplicht vak en wordt het Nedersaksisch er sinds 1996 erkend als regionale taal.
In België ligt dat anders. Door de illegaal uitgevoerde Belgische annexatie van Duitstalig gebied (waarover meer in dit nummer) is Duits hier willens nillens een derde landstaal geworden. Toen ik mijn humaniora deed – lang geleden – kregen we al twee jaar Duits vóór we onze eerste les Engels kregen.
Onderwijs en media doen intussen hun best om iedere herinnering aan onze verwantschap met het Duitse volk uit ons geheugen te wissen. De richting Germaanse filologie is in 2004 aan onze universiteiten verdwenen. Schoolreizen naar Duitsland komen nog nauwelijks voor. Vraag aan mensen rondom jou wie de Duitse president is en het zal duidelijk worden.
De laatste nieuwsfeiten in verband met Duitsland die bij ons algemene aandacht kregen waren waarschijnlijk de val van de Berlijnse muur (1989) en de hereniging van Duitsland (1990). Tijd om op verkenning te gaan.