Nieuwsberichten

De Houthis, de derde (vergeten) pijler van Iran in de oorlog in het Midden-Oosten

De Ansarallah-beweging controleert sinds tien jaar een belangrijk deel van Jemen, waarbij ze een regionale, Saoedi-Arabische coalitie weet tegen te werken en waarbij ze tevens belangrijke maritieme wegen van de wereldeconomie onder haar macht heeft. Ondanks het feit dat ze een (geopolitiek) belangrijke derde pijler van het Iran-regime is, komt ze weinig voor in mediaberichten over de Iran-oorlog. De verslaggeving beperkt zich meestal tot het conflict Israël-Hezbollah en de strijd tussen Amerika en Iran.

Om het fenomeen van de Houthi rebellen te begrijpen, is het goed even terug te keren naar het verleden. In het begin van de 21ste eeuw start Hoessein Badr al-Din al-Houthi in het noorden van Jemen een beweging op die de zaïdistische islam moet doen herleven. De zaïdistische islam is een minderheidsgroep binnen de sjiieten, en vindt haar wortels in deze regio. Een cultureel-religieuze beweging in eerste instantie, die snel radicaliseert door het gevoel van economische en religieuze marginalisering in Jemen en de repressie van de regering in Sanaa (hoofdstad van Jemen).

Tijdens de eerste van de zes oorlogen van het regime van de Jemenitische president Saleh tegen de Houthis (tussen 2004 en 2010) wordt Hoessein gedood (in 2004) en neemt zijn broer Abdoel-Malik de beweging over. De echte ommekeer komt er in 2011, als het regime van Saleh door de Arabische Lente gedestabiliseerd wordt. De Houthis, die zich intussen Ansarallah noemen – “soldaten van god” – maken gebruik van het politieke vacuüm en nemen in 2014 de hoofdstad Sanaa in. De zittende president Mansur Hadi vlucht naar Aden en vindt iets later onderdak in Saoedi-Arabië. Er breekt in Jemen een burgeroorlog uit, die nog steeds niet is beëindigd.

In eerste instantie ging het dus om een puur Jemenitische beweging. Iran (ook sjiitisch) zal gaandeweg investeren want ze beschouwt Ansarallah als een belangrijke schakel in haar “As van het Verzet”. Ze investeert massaal in de bewapening van de Houthis: ballistische rakketten, gevechtsdrones, elektronische oorlogsvoering. Leden van de Revolutionaire Garde van Iran leidden ter plaatse militair personeel op. Tegen Saoedi-Arabië wordt dus een tweede front door Iran geopend, op haar zuidelijke flank dit keer.

In maart 2015 gaat Saoedi-Arabië in de tegenaanval en start ze met een coalitie van soennitische landen operatie “Beslissende Storm”. Tien jaar later is de balans eerder negatief: ondanks duizenden luchtaanvallen zijn de Houthis niet verslagen en controleren ze nog steeds grote gebieden rond Sanaa, Al-Hodeida (belangrijkste haven), enzoverder. In 2019 leveren de Houthis het bewijs van hun slagkracht door petroleuminstallaties in Saoedi-Arabië aan te vallen (Abqaiq en Khurais).

En: er verschijnt nog een speler op het Jemenitische slagveld! De V.A.E. (Verenigde Arabische Emiraten) volgen een eigen logica en richten hun inspanningen op de strategische haven van Aden. Abu Dhabi financiert een zogenaamde Transitieraad van het Zuiden, een separatistische beweging die de onafhankelijkheid van Zuid-Jemen claimt. Een staat binnen de staat als het ware, wat zorgt voor enorme spanningen met Saoedi-Arabië en het zittende Jemenitische regime.

Tijdens de Gaza-oorlog verklaarden de Houthis zich solidair met de Palestijnen en vielen ze massaal petroleumschepen aan. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk reageerden hierop met de operatie “Prosperity Guardian”, waarbij ze militaire installaties van de Ansarallah aanvielen. Onder het presidentschap van Donald Trump werden de Amerikaanse bombardementen verhevigd, zonder beslissend resultaat weliswaar.

De Houthis slaagden erin zich om te vormen van een kleine rebellerende stam in de bergen van het noorden van Jemen tot een gewapende speler die de economische regionale en wereldbalans bedreigt. Haar rol is niet uitgespeeld.
 
Meer achtergrondinformatie over het Midden-Oosten en de lopende conflicten, nuttige historische achtergrondinformatie vindt u in het jongste nummer van Conflits, Revue de Géopolitique, nummer 63 (mei-juni 2026). Revue.conflits@protonmail.com. Adres: 32 rue Faubourg Poissonnière, 75010 Paris.